Viêm da tiếp xúc do côn trùng (nhất là kiến ba khoang) rất hay bị chẩn đoán nhầm là zona. Tuy nhiên, zona thường có triệu chứng toàn thân trước, vết thương đau nhức còn viêm da do côn trùng xuất hiện đột ngột, cảm giác bỏng rát.
Bác sĩ Dương Hữu Thành, Phó trưởng
khoa Da liễu BV Trung ương Huế gửi đến VnExpress.net bài viết nêu cách
phân biệt hai loại này.
Viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng
nhưng chẩn đoán nhầm thành zona là rất phổ biến và được nhiều tài liệu
đề cập đến. Đã có sự nhầm lẫn này từ các tuyến chuyển đến tại phòng khám
khoa Da liễu - Bệnh viện TW Huế trong 3 năm gần đây. Theo nghiên cứu
của chúng tôi, tỷ lệ nhầm lẫn lên đến 80,4%.
1. Viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng:
Có nhiều loại côn trùng gây viêm da, ở đây chỉ đề cập
đến trường hợp viêm da có triệu chứng lâm sàng gần giống với zona. Bệnh
trước đây thường xuất hiện vào những tháng giao mùa, có mưa bão, đã có
nơi thành dịch. Cho đến nay vẫn chưa xác định chính xác loại côn trùng
nào gây bệnh. Một số tác giả cho rằng nguyên nhân có thể là do kiến ba
khoang (tùy theo từng địa phương mà có các tên như: kiến kim, kiến lác,
kiến cong đít, kiến nhốt, kiến cằm cặp...), tên khoa học là Paedérus, là
loại côn trùng cánh cứng có ở khắp nơi trên thế giới nhưng thường thấy ở
những vùng nhiệt đới nóng ẩm như châu Á và châu Phi. Thân dài mảnh,
khoảng 7-10 mm, có 3 đôi chân, thân có 2 vòng đỏ, 3 vòng đen, có khả
năng bay và chạy rất nhanh, thích ánh đèn nhất là đèn huỳnh quang.
Kiến ba khoang thường ẩn náu ở bờ ruộng, dưới những
đống vật liệu dư thừa, quanh gốc rạ, bãi cỏ, bụi cây, ruộng rau, những
nơi đang xây dựng dở dang, những bãi rác thải. Sau những cơn mưa bị ngập
nước không còn nơi cư trú, chúng bay vào trong nhà theo ánh đèn đậu vào
khăn mặt, quần áo, giường chiếu chăn màn... Khi da người tiếp xúc vào
chất tiết của chúng qua những vật dụng đó hoặc vô ý đập làm cho côn
trùng chết trên da thì sẽ xuất hiện bệnh ngay tại vùng đó.
Triệu chứng:
- Bệnh thường xuất hiện đột ngột sau buổi sáng ngủ
dậy, ở những vùng hở như: cổ, mặt, tay, chân..., Cũng có thể ở những
vùng da khác nhưng ít gặp hơn, thường là một thương tổn ở một hoặc hai
bên, viêm đỏ giống như vết cào xước, có xu hướng tạo thành vệt dài.
Người bệnh cảm thấy bỏng rát, phù nhẹ, ít ngứa, kèm theo nhiều mụn nhỏ
có màu vàng nhạt giống như mụn mủ, ở những nếp gấp thì thương tổn có thể
bị cả 2 bên mặt. Nếu điều trị đúng thì sau khoảng 5 đến 7 ngày tổn
thương sẽ khô, toàn trạng thường không mấy thay đổi, có thể bội nhiễm
hoặc lan rộng và thành dịch.
- Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng.
 |
| Một số hình ảnh viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng. |
Điều trị:
- Tại chỗ: Rửa thương tổn bằng các dung dịch như
nước muối sinh lý, hoặc nước sạch để trung hòa hóa chất gây bỏng do côn
trùng gây ra, dùng các thuốc bôi làm dịu như: hồ nước, kem kẽm, kem
corticoid... Nếu nhiễm trùng ta có thể dùng thêm kem kháng sinh tại chỗ.
Kháng histamin thường chỉ có tác dụng làm giảm kích ứng và giảm ngứa mà
thôi.
- Toàn thân: Hầu như không cần can thiệp gì trừ khi có biểu hiện bội nhiễm.
Tiến triển:
Nếu điều trị đúng và kịp thời, khỏi trong khoảng 1 tuần, không để lại sẹo.
Phòng bệnh:
- Nếu cửa sổ không có lưới che thì nên đóng lại mỗi khi có mưa vào buổi chiều tối và cẩn thận khi làm việc dưới ánh đèn.
- Kiểm tra khăn mặt, quần áo, giường, chiếu... trước khi sử dụng.
- Làm sạch các đống vật liệu, đống rác quanh nhà.
- Không phơi quần áo, khăn mặt ở bên ngoài mỗi khi có mưa vào buổi chiều tối.
- Nếu phát hiện côn trùng thì tránh tiếp xúc trực
tiếp, tìm cách loại chúng đi mà không để côn trùng tiếp xúc với da của
mình.
- Nên đi khám chuyên khoa da liễu, không tự ý mua thuốc điều trị.
2. Bệnh zona (herpes zoster, zoster, shingles).
Bệnh do Varicella - Zoster virus gây ra.
 |
| Thương tổn zona. |
- Khởi đầu thường sốt nhẹ khoảng 38oC, nhức đầu, mệt
mỏi, đau xương sống, đau nhức dọc theo dây thần kinh vùng da chuẩn bị
nổi thương tổn và chỉ xuất hiện ở một bên người (trừ trường hợp ở bệnh
nhân AIDS).
- Tiếp theo là nổi những mụn nước, thường liên kết
lại với nhau (dính chùm), quan sát kỹ có thể thấy lõm giữa trên bề mặt
của mụn nước.
- Đau nhức chứ không ngứa, tuổi càng lớn mức độ đau nhức càng tăng.
- Vị trí hay gặp là liên sườn.
- Thường có viêm hạch liên quan.
Điều trị: Bằng Acyclovir đường uống và đường bôi, chống viêm, giảm đau và an thần.
Tiến triển:
Bệnh sẽ khỏi trong 2 đến 3 tuần, sau khi lành bệnh có thể để lại dấu
hiệu giảm sắc trên da, ở bệnh nhân lớn tuổi thì đau sau zona là rất
thường gặp.
3. Những chú ý và chẩn đoán phân biệt:
Những yếu tố dẫn đến nhầm lẫn hai bệnh này là:
- Thương tổn đau rát của viêm da tiếp xúc do côn trùng dễ nhầm với đau nhức của zona.
- Da vùng tổn thương đều bị viêm đỏ.
- Càng dễ lầm khi viêm da tiếp xúc do côn trùng khu trú ở một bên (vì zona thường chỉ bị một bên)
Chẩn đoán phân biệt hai bệnh:
| Zona | Viêm da tiếp xúc do côn trùng |
| Có tiền triệu | Xuất hiện đột ngột, không tiền triệu |
| Mụn nước liên kết, dính chùm | Mụn nhỏ giống mụn mủ, thành vệt |
| Đau nhức | Bỏng rát |
| Xuất hiện một bên người (trừ AIDS) | Xuất hiện một hoặc 2 bên người |
| Bệnh không liên quan đến thời tiết | Bệnh thường thấy sau cơn mưa chiều tối trước đó |
| Thường không tái phát | Có thể tái phát |
| Bệnh xuất hiện riêng lẻ | Có thể nhiều người cùng bị bệnh |
| Tổn thương không qua nếp gấp | Tổn thương cả 2 mặt nếp gấp |
| Khỏi bệnh sau khoảng 2 đến 3 tuần | Khỏi bệnh sau khoảng 5-7 ngày |
| Khỏi thường để lại dấu giảm sắc | Khỏi thường không để lại dấu vết |
Kết luận:
- Hai bệnh này có tỷ lệ nhầm lẫn là rất cao, do vậy cần phân biệt trước khi tiến hành điều trị.
- Không điều trị nếu chưa rõ chẩn đoán.
- Điều trị viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng rất đơn giản như đã trình bày, có thể áp dụng ở tất cả các tuyến y tế cơ sở.
- Nên có tuyên truyền cộng đồng để phòng tránh.
- Không điều trị nếu chưa rõ chẩn đoán.
- Điều trị viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng rất đơn giản như đã trình bày, có thể áp dụng ở tất cả các tuyến y tế cơ sở.
- Nên có tuyên truyền cộng đồng để phòng tránh.
Xem thêm: Công ty tư vấn Du học singapore, Du học mỹ làm hài lòng hầu hết tất cả khách hàng của mình
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét